Specjalnie dla uczestników zlotu w Skowronkach: wnioski z badań!

Minęło już kilka tygodni od naszego spotkania w Skowronkach. W trakcie zlotu dzięki Fundacji REFFORM mieliśmy okazję do przeprowadzenia badań profilaktycznych i oceny ryzyka zgonu z przyczyn sercowo-nczyniowych. Na wstępie pragnę podziękować wszystkim uczestnikom badań. Było Was 36, i mimo, że stanowiło to jedynie ok. 27% wszystkich uczestników biorących udział w zlocie, to dzięki Wam można wysunąć już pewne wnioski.

W ramach Programu “Na Zdrowie!” prowadzonym przez Fundację REFFORM prowadziliśmy:

  • pomiary ciśnienia tętniczego krwi,
  • tętna, saturacji (czyli wysycenia hemoglobiny tlenem),
  • obwodu talii,
  • BMI,
  • poziomu glukozy oraz cholesterolu.

Dzięki tym danym mogliśmy ocenić indywidualne ryzyko sercowo-naczyniowego opierając się o specjalne tabele SCORE. Zanim jednak dojdziemy do analizy badań warto wspomnieć o wykładzie, który miał miejsce w sobotę. W tym miejscu pragnę podziękować słuchaczom, za aktywne uczestnictwo, zadawanie pytań oraz dzielenie się swoimi spostrzeżeniami.

Duży problem populacji

Problem chorób układu sercowo – naczyniowego stanowi duży problem w populacji. Aż 43% zgonów wśród mężczyzn jest wywołane chorobami układu krążenia. Ten odsetek jest dwukrotnie większy niż w przypadku umieralności z powodu nowotworów oraz czterokrotnie większy niż z przyczyn wypadków komunikacyjnych. Odsetek zgonów z przyczyn chorób serca znacznie wzrasta po 65 roku życia.

Według badań Głównego Urzędu Statystycznego z 2013r po 65 roku życia średnio 2642 zgonów na 100.000 ludności jest właśnie z powodu chorób krążenia. W tej niechlubnej statystyce prym wiodą województwa świętokrzyskie (3086), dolnośląskie (2785), łódzkie (2797), lubelskie (2885) i podkarpackie (2735). Można powiedzieć, że „najlepsza” sytuacja jest w województwie pomorskim (2226).

Ryzyka i ich podział

Czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych możemy podzielić na dwie podstawowe grupy:

  • Pierwsza to te, które podlegają modyfikacji, czyli związane ze stylem życia (otyłość, nikotynizm, alkohol, aktywność fizyczna, stres) i takie, na które możemy działać lekami (nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, hiperlipidemia).
  • Drugą grupą są czynniki niepodlegające modyfikacji jak wiek, płeć, rasa czy obciążony wywiad rodzinny w kierunku np. zawału serca lub udaru mózgu.

Badania przeprowadzone w USA i Szwecji udowadniają, że choroba niedokrwienna serca u rodziców w młodym wieku (<55rż u ojców i <65rż u matek) minimum dwukrotnie podnosi ryzyko zawału serca. Również stres, zwłaszcza nagły, o dużym nasileniu, jak np. śmierć bliskiej osoby podnoszą ryzyko zawału serca. Co ciekawe, napady paniki zwiększają ryzyko czterokrotnie, a przewlekły stres (np. w pracy) jedynie 1,2-1,5 razy. To bardziej sytuacje stresowe w rodzinie mogą spowodować np. zawał serca lub udar (ryzyko 2,5-4 krotnie większe).

Nadciśnienie tętnicze

Nadciśnienie tętnicze jest jednym głównych czynników ryzyka. Trzeba pamiętać, że już z wartościami ciśnienia tętniczego >140/90 mmHg należy udać się do lekarza, bowiem w zależności od czynników ryzyka  istnieje potrzeba włączenia leczenia.

Cukrzyca

Ważna jest również świadomość chorowania na cukrzycę. Już sama nieprawidłowy poziom glukozy na czczo (>100mg/dl) jest składową zespołu metabolicznego.

Kiedy możemy rozpoznać zespół metaboliczny? Pierwszym kryterium jest otyłość brzuszna. Tu najważniejszy jest pomiar obwodu talii, który nie powinien u mężczyzn przekraczać 94cm !!!, kolejnym parametrem jest wspomniany poziom glukozy na czczo >100mg/dl lub rozpoznana cukrzyca.

Ciśnienie tętnicze wchodzące w skład zespołu to już wartości >130/85mmHg (czyli tak naprawdę „wysokie ciśnienie prawidłowe”). Poziom trójglicerydów >150mg/dl lub cholesterol HDL <40mg/dl również wchodzą w skład wspomnianej jednostki chorobowej.

Zalecenia

Co można zrobić, aby ustrzec się przed chorobami układu sercowo naczyniowego? Po pierwsze badać się, kontrolować się i modyfikować swój styl życia wg poniższej tabeli.

  • Ograniczenie spożycia soli <5g dziennie
  • Ograniczenie spożycia alkoholu do nie więcej 20g etanolu dziennie
  • Zaleca się zwiększenie spożycia warzyw (>200g), owoców (>200g) i ubogotłuszczowych produktów mlecznych
  • Unikanie kwasów tłuszczowych pochodzenia zwierzęcego.
  • Spożywanie tłuszczy roślinnych
  • Zaleca się zmniejszenie masy ciała do BMI <25kg/m2 i obwodu pasa <94cm
  • Zaleca się systematyczny wysiłek fizyczny tj. co najmniej 30min dynamicznego wysiłku w ciągu 5-7 dni w tygodniu
  • Zaleca się rzucenie palenia papierosów

A jak to wyglądało w naszych badaniach?

W badaniu, jak już wspomniałem uczestniczyło 36 mężczyzn, w wieku od 25 do 67 lat (średnia 41 lat).

Pięciu przyznało się do palenia papierosów – to zaledwie 13,9%, co cieszy, gdyż jest to poniżej średniej dla Polski, która wynosi 29%.

Średnie ciśnienie tętnicze krwi wyniosło 135/83mmHg, przy czym dwunastu przekroczyło wartości 140/90mmHg (33%). Tylko 3 osoby z tej grupy chorują na nadciśnienie.

Pozostałe to wykryte „de novo” nieprawidłowe wartości, które wymagają wizyty u lekarza rodzinnego i w niektórych przypadkach nawet włączenia leczenia. Były jeszcze trzy osoby chorujące na nadciśnienie, które dzięki stosowanym lekom miały wartości w granicach prawidłowych.

Na wykresie (wyk. 1) przedstawiono rozkład wartości ciśnienia tętniczego skurczowego (SBP) i rozkurczowego (DBP) w zależności od wieku, co ukazuje, że ta choroba nie dotyczy tylko osób starszych.

Wykres 1.

Kolejnym parametrem, jaki podlegał ocenie było stężenie glukozy we krwi na czczo. Pomiar wykonywany był glukometrem i wymagał nakłucia palca oraz pobrania dużej kropli krwi. Średni poziom wyniósł 92mg/dl.

Dwie osoby (5,6%) chorowały na cukrzycę i ich poziomy glukozy były dobre (<125mg/dl).

Trzy osoby (8,3%) niechorujące miały poziom glukozy >125mg/dl co mocno sugeruje u nich cukrzycę. Te osoby zostały poinstruowane o konieczności kontroli lekarskiej i wykonania oznaczenia poziomu glukozy z krwi żylnej w laboratorium analitycznym.

Kolejne trzy osoby (8,3%) miały poziom glikemii pomiędzy 100-125 mg/dl co wymaga kontroli testem obciążenia 75g glukozy. Co ciekawe, to zależność poziomu glukozy od wieku (wyk. 2) .

Wykres 2.

Badaliśmy również poziom cholesterolu całkowitego. Średni wynik dla 36 osobowej populacji wyniósł 175mg/dl. Jedenastu miało poziom powyżej średniej i aż ośmiu (22%) powyżej 200mg/dl. Te osoby koniecznie wymagają szczegółowej oceny ryzyka sercowo-naczyniowego i modyfikacji stylu życia. Nie było żadnej zależności poziomu cholesterolu od wieku badanego (wyk. 3).

Wykres 3.

To, czego nie lubimy …

A na koniec, to czego tygryski nie lubią najbardziej, czyli wypominanie BMI. W całej grupie średnie BMI (Body Mass Index) wyniósł 30.  Za prawidłowe BMI przyjmuje się wartość <25. Według poniższej tabeli, 9 osób ma prawidłowe BMI, 13 osób ma nadwagę, a pozostali niestety otyłość (w tym 2 osoby otyłość olbrzymią).

>40 2
35-39,97
30-34,95
25-29,913
18,5-24,99

Nie lepiej grupa wypadła przy pomiarach talii. Aż 27 (czyli 75%) ma obwód talii >94cm, czyli ma otyłość brzuszną.

Dobre informacje

Cieszy jednak fakt, że w ostatecznej ocenie ryzyka sercowo-naczyniowego grupa nie wypadła bardzo źle. Tylko dwie osoby miały bardzo wysokie ryzyko sercowo naczyniowe (niestety to te chorujące na cukrzycę), również dwie, wysokie ryzyko i trzy osoby umiarkowane. Pozostali po nałożeniu ich wyników ciśnienia skurczowego krwi, poziomu cholesterolu na specjalną tabelę, która uwzględnia jeszcze wiek i fakt palenia papierosów mieli niskie ryzyko zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych w ciągu najbliższych 10 lat.

Wniosek?  Trzeba dbać o zdrowie. Mimo, że akceptuje się siebie, takiego jakim się jest i kocha się mieć trochę ciałka tu i tam, należy spróbować schudnąć, zmienić dietę, uprawiać więcej aktywności fizycznej, rzucić palenie.

Tego Wam serdecznie życzę i pozdrawiam,

Wasz Medicus.

P.S. Serdeczne podziękowania dla Fundacji REFFORM, Roberta i Marcina oraz wszystkich którzy byli zaangażowani w ten projekt. Dziękuję Bartkowi i Maćkowi za pomoc.


Od Fundacji: Badania przeprowadzone zostały na certyfikowanym sprzęcie medycznym zakupionym przez Fundację REFFORM ze środków Programu “Na Zdrowie!”. Środki finansowe pochodzą w 100% z darowizn i zbiórek publicznych.